Á Íslandi eru stjörnuathuganir háðar veðráttu og vindum. Varanleg aðstaða og skjól er afar mikilvægt atriði ef sinna á þeim markvisst. Áhugasamir stjörnuathugendur reka sig á þetta fyrr eða síðar en mjög fáir gera að veruleika að setja upp eigin stjörnustöð. Ef þú veltir vöngum um hvort það borgi sig, þá má nefna nokkur atriði sem slík aðstaða bætir úr.

In Iceland, the harsh weather and the wind demarcate the number of observations. Permanent facility and shelter is vital for sustained observations. Motivated observers realize it sooner or later, although very few make the dream true on building a private facility. If you wonder if it pays off, then there are some benefits worth considering.

Kostir

Sjónauki og myndavél eru uppsett á föstum stað og alltaf til reiðu.

Minnkar slit á tækjum.

Styttri undirbúningstíma þarf áður en stjörnuathuganir hefjast.

Pólstilling er aðeins framkvæmd einu sinni ef vandað er til verka.

Gott skjól fyrir stjörnuathuganir þó vindasamt sé. Höfundur mældi þvergöngu fjarreikistjörnu, á meðan meðalvindur var um 24 m/s og hviður í 30 m/s.

Dregur úr áhrifum utanaðkomandi lýsingar.

Stöðugra hitastig innandyra flýtir því að sjónauki nái hitajafnvægi.

Minni móðusöfnun á yfirborði linsu sem er staðsett í húsi en utandyra.

Stöðugt rafmagn fyrir rafdrifna sjónauka, tölvur og myndavélar, aðgengilegt net allan tímann.

Þú sinnir athugunum eins lengi og þér líkar en ert fljótur að ganga frá að þeim loknum.

Gallar

Að byggja stjörnustöð getur orðið ærið dýrt. Að búa yfir verklagni er því mikill kostur.

Advantages

A telescope and camera permanently installed and ready for use.

Less wear of the equipment.

Less time is needed for preparation before observations start.

Polar alignment implemented only once if properly done.

A great shelter for observations in windy conditions. The author once observed a exoplanet transit under average wind of 24 m/s and gusts up to 30 m/s.

Reduces the influence of extraneous light.

Stable temperature reduce time for telescope’s thermal equilibrium.

Less moisture condense on optic surface inside observatory than exposed outside.

Electricity to run motordriven telescope, camera and computer and WiFi is permanent.

You observe as long as you like but can quickly finish and shut down the facility.

Disadvantages

To build an observatory can turn expensive. Building skills is therefore a advantage.

Aðstaðan þarf að vera nógu vel smíðuð til þess að verja sjónaukann og viðkvæm tæki fyrir öllum veðrum. Fyrir handlagna getur verið skemmtilegt hliðarverkefni að byggja sína eigin aðstöðu.

The facility must be properly built to protect the telescope and sensitive instruments from all weather conditions. For the dexterous handyman, building a own facility can be a entertaining side-project.

Kúluþyrpingin Messier 3  í Veiðihundunum. – The Globular cluster, Messier 3 (NGC 5272), located in Canes Venatici.

Ávinningur – Benefits

Ein afleiðing af því að setja upp stjörnustöð í bakgarðinum var að skoðunarkvöldum fjölgaði. Stjörnuathuganir hefjast fyrr á kvöldin og þeim lýkur seinna. Önnur afleiðing var sú að ástríðan fyrir stjörnufræði fékk að nærast og þróast. Í stórum dráttum úr sjónskoðun í stjörnuljósmyndun og síðar ljósmælingar. Lengri viðvera við sjónaukann leiddi til dýpri löngunar á að kanna stjörnurnar af fyrstu hendi.

One consequence of establishing a backyard observatory, was more nights were used for observations. The observing sessions starts earlier in the evening and it last longer. Another consequence was the passion for astronomy was nurtured and it progressed. Briefly from visual observation to astrophotography and later photometry. A longer presence at the telescope, lead to deeper desire to do first hand exploration of the stars.

Almennt séð dregur kuldi og napur vindur niður áhuga á stjörnuskoðun. Í skjóli verða stjarnmælingar ærið afslappaðar og þægilegar. Stjörnuathuganirnar urðu hnitmiðaðri og skemmtilegri.

In general the cold and the bitter wind discourage an interest for star gazing. When sheltered the observing session turns relaxed and comfortable. The observations became more concise and amusing.

Svelgþokan – The Whirlpool Galaxy, Messier 51a (NGC 5194) and Messier 51b (NGC 5195).

Er það þess virði?- Is it worth it?

Fjárhagslega séð – nei – en fyrir einlæga stjörnuáhugamenn sem vilja ganga skrefi lengra í stjörnuathugunum er ávinningurinn mikill. Það má spyrja hvort gagn sé í athugunum stjarnmælingamanna þegar til eru eins stórkostlegar stjörnustöðvar og geimsjónaukar, og raun ber vitni? Svarið er já, svo sannarlega. Stjarnfyrirbærin eru óteljandi og stjörnustöðvar geta ekki sinnt stöðugum mælingum á þeim öllum. 

Financially speaking – no – but for dedicated amateur astronomers, who wants to go deeper it is the ultimate dream. Another question is if there is any need for amateur observations when such magnificent observatories and space telescopes exist? The answer is yes, certainly. The number of astronomical objects is innumberable, and professional observatories cannot conduct consistent observations on them all.

Stjörnufræðingar njóta liðsinnis stjörnuáhugamanna sem geta aflað gagna með tilskyldum búnaði. Slíkt samstarf hefur lengi staðið yfir. Framlag stjarnmælingamanna hefur komið að notum í leit að smástirnum eða halastjörnum í sólkerfinu, vöktun ýmissa breytistjarna, nýstirnum og endurkvæmum nýstirnum í Vetrarbrautinni, þvergöngum fjarreikistjarna eða sprengistjörnum í fjarlægum stjörnuþokum. Upplýsingar um samstarfsverkefni stjörnufræðinga og stjarnmælingamanna eru aðgengilegar á netinu.

Astronomers can benefit collaborating with advanced amateur astronomers, who use mandatory equipment for data collection. Their joint effort have been practised for long time. Photometric and photographic contribution by advanced amateur astronomers has been useful in search for asteroids and comets in the solar system, monitoring various types of variable stars, novae and recurrent novae, exoplanet transits in the Milky Way, or supernovae in distant galaxies. Information on Pro-Am projects are provided on the internet.

Á Íslandi má afla gagna um ákveðin stjarnfyrirbæri, þó að aðstæður séu erfiðar. Á þessu vefsetri eru ýmis þeirra kynnt. Niðurstöður mælinga á  myrkvastjörnum og þvergöngum fjarreikistjarna hafa verið sendar í alþjóðlegan gagnagrunn og gerð aðgengileg stjarnvísindasamfélaginu.

It is possible to acquisit data on certain astronomical objects from Iceland, despite difficult conditions. Several such are presented on this website. The results of observation on eclipsing binaries and exoplanet transits have been submitted to an international database and made available to the astronomical community.